PuchaczDuża sowa z rodziny puszczykowatych. Występuje wyspowo w południowej, środkowej i północnej Europie, północnej Afryce oraz Azji.
W Polsce skrajnie nieliczny ptak lęgowy (ok. 270 par). Główne obszary występowania to góry na południu kraju, Pomorze i północna Wielkopolska, puszcze w północno - wschodniej Polsce.

Cechy gatunku:
Największa europejska sowa. Upierzenie nieco podobne do uszatki, ale jest zdecydowana różnica w wielkości. Obie płci ubarwione jednakowo, ale samice są większe. Sylwetka masywna, z dużą okrągłą głową, szerokimi zaokrąglonymi skrzydłami i krótkim ogonem. Na głowie charakterystyczne "uszy" o dł. 8 cm utworzone z piór, zwykle położone poziomo, a stawiane gdy ptak jest zaniepokojony. Szlara słabo zaznaczona, wokół dzioba jasne pióra. Duże, pomarańczowe oczy. Upierzenie w różnych odcieniach brązu, na wierzchu ciała z ciemnym wzorem przypominającym korę, a od spodu bardziej żółtawe z ciemnym podłużnym kreskowaniem. Na piersi plamy są intensywniejsze, przypominają kształtem krople. Spód skrzydeł jaśniejszy od reszty upierzenia. Lotki pierwszorzędowe rdzawobrązowe, ciemno prążkowane, co jest widoczne w locie. Nogi i stopy opierzone. Młode podobne do dorosłych; po opuszczeniu gniazda mają pióra poprzerastane resztkami puchu, a później ich upierzenie staje się nieco ciemniejsze.
Samiec odzywa się najintensywniej w porach wieczornych lub o zmroku. Jest to przerywane co 8-12 sekund, bardzo donośne (słyszane nawet do 5 km) "pu-hu" lub "phu-oo". Samica odpowiada tym samym, lecz o oktawę wyższym i ochrypłym głosem. Okrzyki alarmowe są ostre, szczekliwe. Zaniepokojone kłapią też dziobem. Puchacze odzywają się praktycznie przez cały rok, najintensywniej jesienią (IX-X) oraz zimą przed złożeniem jaj (I-II).
Aktywny o zmierzchu i świcie oraz w nocy. Gdy nie poluje, siada na eksponowanych punktach. W dzień przesiaduje na półce skalnej albo na grubej gałęzi w koronie drzewa, przy pniu. W locie dość szybko, płytko i sztywno uderza skrzydłami. Lot nieco chwiejny, potrafi robić nagłe zwroty. Osiadły; jedynie niedojrzałe ptaki w pierwszym roku życia koczują, poszukując własnego terytorium, a osobniki z gór mogą schodzić w niższe partie. Bardzo wrażliwy na niepokojenie, spłoszony z gniazda może porzucić lęg.
Na wolności puchacz dożywa maksymalnie 20 lat, w niewoli nawet do 60. 

Wymiary średnie:
dł. ciała ok. 60-78 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 155-180 cm, waga ok. 2-4 kg

Biotop:
Stare, zwarte, rozległe lasy (częściej iglaste) w pobliżu bagien i jezior lub innych otwartych przestrzeni. Występuje również w górach, gdzie wybiera skaliste wąwozy i urwiska. Na południu zamieszkuje też obszary pustynne. Terytorium lęgowe ma promień ok. 2-4 km, zimą więcej. Potrzebuje ustronnego miejsca na założenie gniazda, gdzie nie będzie niepokojony, oraz otwartej przestrzeni i luźnych zadrzewień, gdzie będzie mógł polować.

Gniazdo:
Wyprowadza jeden lęg w roku. Moment złożenia jaj przypada od lutego do początku kwietnia. Część par może w danym roku w ogóle nie przystępować do lęgu. Pary pozostają razem przez całe życia. Na nizinach gniazdo znajduje się na drzewie (częściej iglastym), w rozwidleniu konarów w środkowej części korony, albo też na ziemi (u nasady pnia, na kępie w olsie , pod wykrotem). Najczęściej zajmuje opuszczone gniazda dużych ptaków jak myszołów czy bocian czarny. W górach gnieździ się na półkach i w załomach skał. Rzadziej gniazduje w dużych dziuplach. W obrębie terytorium puchacz ma kilka miejsc gniazdowych, z których korzysta na zmianę. Gniazdo ma postać płytkiego dołka, wypełnionego suchą trawą, mchem lub gałęziami, który z czasem zapełnia się wypluwkami oraz sierścią i piórami ofiar. Znosi przeważnie 2-3 jaja, niemal kuliste, równobiegunowe, białe ze słabym połyskiem. Skorupka chropowata, gruba, często z wapiennymi gruzełkami. Średnie wymiary 60x49 mm. Jaja są składane w odstępach 2-3 dniowych i wysiadywane od złożenia pierwszego jaja przez ok. 32-35 dni. Pisklęta klują się niejednocześnie, w związku z tym jest między nimi różnica wielkości. Na początku są ślepe, po 4 dniach otwierają oczy, a w 3. tygodniu życia znika mleczna poświata pokrywająca oczy. Wtedy też młode zaczynają samodzielnie pobierać pokarm. Opuszczają gniazdo po ok. 35 dniach, nie będąc jeszcze lotne. W 7. tygodniu życia potrafią już latać. Dojrzałość płciową uzyskują w 2-3. roku życia.

Pożywienie:
Ptaki i ssaki wielkości od wróbla i myszy, aż po cietrzewia czy zająca, jednakże nie gardzi też dużymi chrząszczami i żabami. Potrafi upolować młode lisy i sarny, inne sowy, myszołowy, a nawet jastrzębia. Lokalnie może być wyspecjalizowany w chwytaniu jednego rodzaju ofiar. Poluje z zasiadki lub z niskiego lotu nad ziemią. Nadmiar ofiar składuje w pobliżu gniazda, między korzeniami drzew lub skałami. Wypluwki są bardzo duże, o średnich wymiarach 70x35 mm. Mają zbitą konsystencję i szary lub jasnobrązowy kolor. Zawierają przede wszystkim czaszki drobnych ssaków, a także kości, pióra i dzioby ptasie oraz kolce jeży.

Ochrona:
W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą. Wg rozporządzenia Ministra Środowiska wymaga ochrony czynnej. Wokół gniazd puchaczy obowiązuje strefa ochronna: przez cały rok w promieniu do 200 m, a okresowo (od 1 stycznia do 31 lipca) - w promieniu do 500 m od gniazda.